Việt Nam có an toàn không? Điều nên dặn bạn nước ngoài về xe cộ, lừa đảo, sức khoẻ

Việt Nam có an toàn không? Trả lời ngắn

Có, với phần lớn khách. Khách nước ngoài đi bộ phố cổ Hà Nội, phố Bùi Viện tới khuya, gia đình có con nhỏ đi dọc từ Bắc vào Nam, nhiều cô gái đi một mình. Chuyện cướp, đánh nhau nhắm vào du khách rất hiếm. Những gì thật sự làm hỏng chuyến đi thì bình thường hơn, và phần lớn tránh được:

Giao thông và xe máy: rủi ro lớn nhất

Người Việt quen với đường phố nên hay quên rằng với khách nước ngoài, đây mới là thứ đáng lo nhất. Xe máy đi trên vỉa hè, xe ngược chiều, xe khách vượt ở khúc cua: mình đọc được luật ngầm, họ thì chưa.

Dạy bạn qua đường

• Ưu tiên chỗ sang đường có đèn hoặc cầu đi bộ. Chờ khoảng trống đủ an toàn rồi đi đều, quan sát liên tục; đừng mặc định xe sẽ nhường hoặc né bạn.
• Nhìn người lái, giơ nhẹ tay, và nhìn cả hai phía kể cả đường một chiều.
• Đèn xanh cho người đi bộ không có nghĩa xe nào cũng dừng, nhất là xe rẽ phải. Mấy hôm đầu, cứ đi cùng họ một đoạn.

Có nên cho bạn nước ngoài mượn xe máy?

Chỉ khi họ có giấy tờ hợp lệ và đã quen chạy xe. Giấy tờ cần có tùy bằng lái được cấp ở nước nào và hạng xe; trường hợp phổ biến là bằng lái nước mình đúng hạng kèm giấy phép lái xe quốc tế (IDP) cấp theo Công ước Viên 1968. Xem đúng trường hợp của mình trước khi thuê xe:

• Khách Mỹ: IDP của Mỹ cấp theo Công ước Geneva 1949, nhìn chung không được chấp nhận ở Việt Nam.
• Khách Úc: chính phủ Úc lưu ý IDP cấp ở Úc không được Việt Nam công nhận.
• Khách Anh: IDP 1968 kèm bằng lái Anh có hạng xe máy.
• Khách Hàn: là ngoại lệ, IDP Hàn Quốc dùng được nhờ hiệp định công nhận lẫn nhau, nhưng muốn chạy xe máy thì trên giấy phép phải có hạng A.

Không bằng hợp lệ thì người lái bị phạt 2-4 triệu đồng với xe đến 125 cc, còn bạn, với tư cách chủ xe giao xe cho người không đủ điều kiện, có thể bị phạt 8-10 triệu đồng. Nặng hơn tiền phạt là chuyện bảo hiểm: nhiều hợp đồng bảo hiểm du lịch không trả khi người lái không có bằng hợp lệ, nên một cú ngã có thể thành hoá đơn viện phí và tiền bồi thường mà họ phải tự trả. Chi tiết từng loại giấy phép nằm trong bài thuê xe máy cho khách nước ngoài.

Xe khách giường nằm và tàu, thuyền

Xe giường nằm rẻ và tiện. Với tuyến đèo, ưu tiên chuyến ban ngày để tránh đi đường núi trong bóng tối, và chọn nhà xe có đánh giá gần đây. Đi thuyền ở Hạ Long hay ra đảo, để ý áo phao có nằm chỗ với tới được không và có ai hướng dẫn an toàn không; trời xấu mà các chuyến bị hoãn thì đừng tìm chỗ nhận chở bằng được.

Giật túi, giật điện thoại

Kiểu mất đồ quen thuộc nhất là bị người đi xe máy giật điện thoại đang cầm trên tay. Trung tâm TP.HCM nhiều nhất, nhưng Hà Nội và các phố du lịch đông người cũng có, và chỉ diễn ra trong một hai giây.

• Túi đeo chéo, kéo khoá, để phía xa lòng đường.
• Muốn xem bản đồ thì lùi vào trong, đứng sát cửa hàng. Ngồi sau xe ôm thì cất điện thoại vào túi.
• Bị giật thì buông tay. Bị kéo theo xe đang chạy mới là lúc bị thương.
• Hôm nào không tự lái xe thì để hộ chiếu trong két khách sạn, mang theo ảnh chụp trang thông tin và trang thị thực; hôm tự lái thì mang bản gốc các giấy tờ ở phần trên. Đi tàu, xe đêm thì giữ đồ quý sát người.

Bị mất đồ thì đưa bạn ra công an phường nơi xảy ra để trình báo và xin giấy xác nhận. Bảo hiểm du lịch thường đòi giấy này mới giải quyết bồi thường, và với khách nước ngoài thì người Việt đi cùng là phiên dịch tốt nhất.

Các kiểu lừa vặt và cách tránh

Nhiều vụ tranh cãi tránh được nhờ một thói quen: chốt giá trước khi bắt đầu, và chốt bằng con số trên màn hình. Nếu bị đe doạ, hãy tìm chỗ đông người và nhờ hỗ trợ.

Taxi và đồng hồ

Rắc rối thường đến từ xe nhái màu, nhái tên hãng lớn hoặc đồng hồ nhảy nhanh. Đặt xe qua Grab, Xanh SM, Be (giá chốt trước), hoặc gọi hãng quen qua khách sạn. Đi taxi đón ngoài đường thì xem tên hãng, số tổng đài trên xe, chụp biển số và để ý đồng hồ bắt đầu từ giá mở cửa. Cách nhận ra taxi mạo danh viết cho Đà Lạt nhưng thành phố nào cũng áp dụng được.

Grab giả ở sân bay, bến xe

Ở sảnh đến có người hỏi "Grab?", có khi còn giơ điện thoại. Grab thật chỉ là chiếc đặt trong ứng dụng: ra đúng điểm đón ứng dụng chỉ, khớp biển số và tên tài xế rồi mới lên, trả tiền trong ứng dụng. Muốn đặt xe ngay khi hạ cánh thì khách cần có mạng, nên nhắc họ lo sim hoặc eSIM du lịch từ trước. Đón bạn ở sân bay mà không ra được thì đặt xe giùm từ máy mình, gửi biển số cho họ.

Giá xích lô

Một vòng xích lô phố cổ Hà Nội là trải nghiệm dễ thương, và cũng là chỗ khách hay bị hét giá nhất. Tháng 9/2025, một khách Úc bị lấy khoảng 1,2 triệu đồng cho một vòng ngắn quanh phố cổ, sau đó công an buộc người đạp xe trả lại. Chốt tổng giá cả chuyến, cho cả nhóm, kèm lộ trình hoặc thời gian, và nhờ người đạp bấm con số lên điện thoại. Nhàn nhất là đặt qua khách sạn, quầy tour với giá cố định, hoặc bạn hỏi giá giùm bằng tiếng Việt.

Đánh giày, gánh hoa quả, chụp ảnh "miễn phí"

Ở phố du lịch có người tự cúi xuống đánh giày, dán đế giày mà không hỏi, hoặc đặt gánh hoa quả lên vai khách để chụp ảnh, rồi đòi tiền gấp nhiều lần. Dặn bạn cứ nói "no, thank you" và đi tiếp, đừng để ai cởi giày mình ra. Muốn chụp ảnh hay đánh giày thật thì hỏi giá trước.

Tráo tiền, thối thiếu

Tờ 20.000 và 500.000 cùng màu xanh, tờ 10.000 và 200.000 gần màu nhau, nên rất dễ bị tráo: khách đưa 200.000, người kia giơ tờ 10.000 nói khách đưa thiếu. Dạy bạn để tiền lớn riêng một ngăn, đọc to số tiền khi trả, đếm lại tiền thối. Phân biệt từng tờ có trong bài đổi tiền Việt Nam cho người nước ngoài.

Bão, lũ và đường đèo

Bão thường vào Việt Nam từ khoảng tháng 5 đến tháng 11. Miền Trung (Huế, Đà Nẵng, Hội An, Quảng Ngãi, Nha Trang) mưa nhiều từ khoảng tháng 9 đến tháng 12, lũ tập trung vào tháng 10, tháng 11. Lũ có thể làm phố cổ Hội An ngừng đón khách vài ngày, còn sạt lở thì chặn đèo: tháng 11/2025, các đèo Khánh Lê và Prenn lên Đà Lạt từng phải phân luồng vì sạt lở.

• Đi miền Trung mùa thu thì đặt phòng, tour đổi được ngày, và chừa một ngày trống trước chuyến bay về.
• Có cảnh báo bão, mưa lớn thì không qua đèo, không đi qua đường ngập, ngầm tràn, và làm theo hướng dẫn sơ tán của địa phương.
• Tàu ra đảo, thuyền tham quan bị tạm dừng khi biển động là để giữ an toàn, đừng cố đi.

Từng miền cuối năm ra sao, cái gì hay bị gián đoạn, xem phần đi mùa mưa lũ trong bài thời tiết tháng 11, tháng 12.

Ăn uống, nước, nắng nóng và muỗi

• Nước: không uống nước máy, dùng nước đóng chai hoặc nước lọc. Đá ở quán xá thành phố phần lớn là đá viên sản xuất sẵn, nhưng khách bụng yếu thì vài ngày đầu nên bỏ đá ở hàng vỉa hè.
• Đồ ăn đường phố: dẫn bạn tới hàng đông khách, nấu nóng tại chỗ. Ẩm thực đường phố là lý do nhiều người sang Việt Nam, không phải thứ cần tránh.
• Nắng nóng: miền Nam nóng nhất tháng 3-5, miền Bắc tháng 6-8. Xếp chỗ đi bộ vào sáng sớm, chiều muộn, uống nhiều nước, để ý dấu hiệu say nắng.
• Muỗi: sốt xuất huyết có quanh năm, muỗi đốt cả ban ngày. Bôi thuốc chống muỗi, sốt cao thì đi khám, kể cả sau khi về nước.
• Chó, khỉ: bệnh dại vẫn có ở Việt Nam. Đừng vuốt chó lạ, đừng cho khỉ ăn; bị cắn, cào thì rửa vết thương bằng xà phòng dưới vòi nước rồi đi khám ngay trong ngày để bác sĩ quyết định có cần tiêm phòng dại không.

Vắc xin: nhắc bạn hỏi phòng khám du lịch

Việt Nam không bắt khách nhập cảnh tiêm vắc xin nào. Mũi nào nên tiêm thì phụ thuộc vào lịch sử tiêm chủng, sức khoẻ và tuyến đi của từng người, vì vậy khách nước ngoài thường đến phòng khám du lịch ở nước họ khoảng 6-8 tuần trước chuyến đi. Những thứ hay được bàn:

• Vắc xin thường quy, trong đó có sởi (MMR), uốn ván, cúm.
• Hay được khuyên cho đa số khách: viêm gan A, thương hàn, viêm gan B.
• Cho một số người: viêm não Nhật Bản (ở lâu, về nông thôn, cắm trại), dại (tiếp xúc nhiều với động vật, đi vùng xa bệnh viện).
• Sốt rét: không có ở Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng; thuốc dự phòng chỉ được cân nhắc cho một số vùng rừng núi, nông thôn.

Khách Mỹ có thể đọc trước trang của CDC cho người đi Việt Nam (tiếng Anh). Ai đang dùng thuốc kê đơn thì mang nguyên hộp, kèm đơn và thư bác sĩ. Việt Nam kiểm soát thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần (có cả một số thuốc trị lo âu, trầm cảm, mất ngủ): không cần giấy phép nhập khẩu nếu lượng mang theo đơn không quá 7 ngày dùng với thuốc gây nghiện, hoặc 10 ngày với thuốc hướng thần và tiền chất. Nếu cần mang nhiều hơn thì làm thủ tục cấp phép trước chuyến đi, đừng tự giảm thuốc. Người Việt tự đi trong nước thì kiểm tra lại mũi thường quy, và mùa mưa nhớ chuyện sốt xuất huyết.

Bảo hiểm du lịch: xem kỹ điều khoản gì

Phần lớn khách du lịch không bị hỏi bảo hiểm khi nhập cảnh, nhưng vẫn nên mua. Bệnh viện quốc tế ở Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM tốt và đắt, nhiều nơi đòi tạm ứng hoặc bảo lãnh của bên bảo hiểm trước khi điều trị; bảo hiểm y tế nhà nước của Mỹ (Medicare), Úc thường không chi trả ở nước ngoài. Nhắc bạn xem:

• Chi phí y tế và vận chuyển cấp cứu, với hạn mức cao.
• Xe máy: có bảo hiểm khi lái, khi ngồi sau không, có buộc phải có bằng hợp lệ ở Việt Nam không. Nhiều hồ sơ bồi thường bị từ chối ở đúng chỗ này.
• Hoạt động định làm: trekking Sa Pa, Hà Giang, vượt thác ở Đà Lạt, lặn biển.
• Điều khoản loại trừ khi có rượu bia, và giấy tờ cần nộp khi mất đồ (thường là xác nhận của công an).

Số điện thoại khẩn cấp

Tổng đài nói tiếng Việt, nên dặn bạn nhờ lễ tân, chủ quán hay tài xế gọi giùm, và lưu số của bạn vào máy họ. Gửi cho họ địa chỉ chỗ ở bằng tiếng Việt để đưa cho người khác xem khi cần.

Bạn nước ngoài mất hộ chiếu: làm theo thứ tự nào

Mất hộ chiếu khá mất thời gian, có khi cả tuần, vì ngoài giấy tờ mới còn phải có thị thực hoặc xác nhận nhập cảnh của Việt Nam trên giấy tờ đó mới xuất cảnh được. Thứ tự thường là:

1. Trình báo công an phường, xã nơi mất và xin giấy xác nhận. Người Việt đi cùng giúp được nhiều nhất ở bước này.
2. Liên hệ đại sứ quán, lãnh sự quán của nước họ để xin hộ chiếu mới hoặc giấy thông hành khẩn cấp; mang ảnh thẻ, giấy của công an, bản chụp hộ chiếu cũ nếu có.
3. Mang giấy tờ mới tới cơ quan quản lý xuất nhập cảnh để xin thị thực hoặc xác nhận phù hợp với lần nhập cảnh. Trụ sở chính ở Hà Nội và TP.HCM; hỏi đại sứ quán nên đến nơi nào. Bước này có thể mất vài ngày làm việc và có lệ phí; ra sân bay mà thiếu thì có thể bị giữ lại hoặc bị phạt.
4. Báo hãng bay, bên bảo hiểm, đổi vé nếu cần.

Trước chuyến đi, nhắc bạn chụp trang thông tin hộ chiếu, e-visa hoặc dấu nhập cảnh và lưu lên email. Bạn ở nhà mình thì nhớ khai báo tạm trú cho người nước ngoài; không khai có thể bị phạt.